AI không chỉ làm hóa đơn tiền điện tăng lên mà còn khiến người Mỹ phải chi nhiều hơn cho nhiều loại hàng hóa và dịch vụ khác...

Những đột phá công nghệ lớn có thể làm thay đổi nền kinh tế bằng cách tạo ra cơ hội, việc làm và thậm chí cả những ngành công nghiệp mới, đồng thời thúc đẩy năng suất và tăng trưởng.

Tuy nhiên, trước khi những lợi ích dài hạn đó trở thành hiện thực, nền kinh tế thường phải trải qua không ít xáo trộn trong ngắn và trung hạn.

Với trí tuệ nhân tạo (AI), những hệ quả đã xuất hiện gồm mất việc làm, tốc độ tăng lương chậm lại, khoảng cách giàu nghèo nới rộng và đặc biệt trong những tháng gần đây là lạm phát gia tăng.

Số liệu mới nhất cho thấy làn sóng đầu tư khổng lồ nhằm đưa AI vào ứng dụng - ước tính đạt khoảng 750 tỷ USD riêng trong năm nay - đang đẩy giá nhiều loại hàng hóa và dịch vụ lên cao, qua đó góp phần làm tăng lạm phát chung.

“Do AI góp phần đẩy lạm phát lên cao, các hộ gia đình hiện phải chi thêm hơn 375 USD để mua lượng hàng hóa và dịch vụ tương đương so với thời điểm này năm ngoái”, ông Mark Zandi, nhà kinh tế trưởng của Moody’s Analytics, ước tính với hãng tin CNN.

Điểm tích cực là AI hiện chỉ đóng góp khoảng 0,2 điểm phần trăm vào lạm phát chung và tác động mới tập trung ở một số nhóm hàng hóa, dịch vụ. Tuy nhiên, AI vẫn đang làm gia tăng áp lực giá, khiến bài toán chi phí sinh hoạt vốn đã kéo dài tại Mỹ càng trở nên nghiêm trọng. Những áp lực này được dự báo chưa sớm biến mất và có thể lan rộng sang nhiều lĩnh vực khác. 

Nguy cơ này đang khiến giới chức Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), trong đó có tân Chủ tịch Kevin Warsh, phải theo dõi sát.

Dưới đây là những lĩnh vực mà AI đã bắt đầu làm tăng giá, cùng những nơi có thể chịu áp lực lạm phát tiếp theo, dựa trên phân tích của CNN.

GIÁ ĐIỆN

Các trung tâm dữ liệu AI tiêu thụ lượng điện và nước khổng lồ. Việc những cơ sở quy mô lớn này phát triển nhanh chóng có nguy cơ khiến lưới điện quá tải và đẩy giá điện lên cao hơn nữa.

Nguyên nhân chính là nhu cầu đang tăng nhanh hơn nguồn cung. Theo PJM Interconnection, đơn vị vận hành lưới điện lớn nhất nước Mỹ, tốc độ xây dựng hoặc mở rộng trung tâm dữ liệu có thể nhanh gấp hai đến ba lần tốc độ bổ sung các nguồn phát điện cần thiết để phục vụ những cơ sở này.

Khoảng cách cung - cầu điện càng tăng lên khi các nhà máy nhiệt điện than lần lượt đóng cửa, trong khi ngày càng nhiều phương tiện, thiết bị và hoạt động sản xuất chuyển sang sử dụng điện. Thời tiết cực đoan và hệ thống hạ tầng xuống cấp cũng khiến tình trạng này thêm nghiêm trọng.

“Các trung tâm dữ liệu cần lượng điện khổng lồ, làm giảm phần điện năng có thể cung cấp cho người dân. Nhu cầu này cũng đẩy giá điện bán buôn lên cao vì các trung tâm dữ liệu sẵn sàng chấp nhận mức giá mà nhà cung cấp đưa ra. Cuối cùng, giá điện sinh hoạt cũng tăng theo”, bà Pooja Sriram, chuyên gia kinh tế Mỹ tại Barclays, nhận định với CNN.

Theo bà Sriram, dữ liệu Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ cho thấy tốc độ tăng giá điện sinh hoạt trong năm 2025 cao gấp khoảng hai lần mức bình quân của những năm trước đó.

Số liệu của Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) cho thấy trong 5 tháng đầu năm nay, giá điện còn tăng nhanh hơn năm 2025.

“Đây là một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu AI đang đẩy chi phí điện sinh hoạt lên cao”, bà Sriram nói.

Giá điện bất ngờ giảm 1% trong tháng 6 nhưng vẫn tăng nhanh hơn mặt bằng giá chung. Theo dữ liệu CPI mới nhất, giá điện tại Mỹ hiện cao hơn 4% so với cùng kỳ năm ngoái.

CHIP NHỚ

Theo bà Sriram, điện không phải thứ duy nhất mà các trung tâm dữ liệu cần với số lượng lớn. Làn sóng xây dựng những cơ sở này còn khiến nhu cầu chip nhớ tăng vọt, mang lại nguồn lợi lớn cho các nhà sản xuất.

“Vấn đề không chỉ nằm ở nhu cầu mà còn ở nguồn cung chip nhớ đang bị hạn chế nghiêm trọng”, bà Sriram nói.

Làn sóng đầu tư hàng nghìn tỷ USD vào AI đã thúc đẩy nhu cầu về chip nhớ chuyên dụng cho trung tâm dữ liệu. Để đáp ứng nhu cầu này, các nhà sản xuất đang chuyển ngày càng nhiều công suất sang những dòng chip nhớ băng thông cao, tốc độ cao và mang lại lợi nhuận lớn.

“Điều đó đồng nghĩa công suất vốn dành để sản xuất chip nhớ cho các thiết bị tiêu dùng đang được chuyển sang những loại chip hiệu suất cao mà các trung tâm dữ liệu cần”, bà Sriram giải thích.

Áp lực tăng giá của chip nhớ và các linh kiện khác thể hiện rõ nhất ở khâu sản xuất. Chỉ số giá sản xuất (PPI) của ngành sản xuất chất bán dẫn và linh kiện điện tử khác đã tăng vọt.

Vào tháng 6, giá bán buôn của nhóm sản phẩm này tăng 26% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là sự đảo chiều mạnh so với tháng 6/2025, khi giá còn giảm 0,8% so với một năm trước.

“Điều này ảnh hưởng đến người tiêu dùng vì máy tính xách tay, máy tính để bàn, iPhone hay iPad đều sử dụng chip nhớ. Trong khi đó, giá loại chip này đã tăng đáng kể”, bà Sriram chỉ ra.

PHẦN CỨNG VÀ PHẦN MỀM MÁY TÍNH

Vào cuối tháng trước, Apple tăng giá khoảng 20% đối với một số sản phẩm được ưa chuộng nhất. Trong một tuyên bố, công ty này cho biết sự phát triển của các trung tâm dữ liệu AI đã khiến nhu cầu chip nhớ và thiết bị lưu trữ tăng đột biến.

Hồi đầu năm, Sony cũng tăng giá máy chơi game PlayStation. Vào tháng trước, Microsoft nâng giá các dòng máy Xbox khoảng 25% với lý do tương tự.

“Toàn bộ ngành điện tử tiêu dùng đang chật vật với cuộc khủng hoảng linh kiện hiện nay, nhưng máy chơi game là một trong những sản phẩm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất”, Microsoft cho biết.

Máy tính và các loại phần cứng liên quan vốn là nhóm sản phẩm thường góp phần kéo CPI xuống. Nhờ những tiến bộ công nghệ, người tiêu dùng có thể mua được thiết bị ngày càng mạnh hơn với cùng một số tiền.

Chẳng hạn, với cùng mức giá 1.500 USD, một chiếc máy tính mua năm 2025 thường có hiệu năng cao hơn mẫu máy có giá tương đương một năm trước. Vì người tiêu dùng nhận được sản phẩm tốt hơn mà không phải trả thêm tiền, BLS tính phần chất lượng được cải thiện này như một mức giảm giá khi xác định CPI.

Tuy nhiên, xu hướng đó đã đảo chiều trong nửa đầu năm 2026, khi dữ liệu của BLS cho thấy giá máy tính và các sản phẩm liên quan tăng lên.

“Áp lực tăng giá đối với hàng tiêu dùng mới chỉ ở giai đoạn đầu, khi giá sản xuất, giá nhập khẩu và nhu cầu đều tăng, đặc biệt là nhu cầu đầu tư liên quan đến AI”, ông Gregory Daco, nhà kinh tế trưởng tại EY-Parthenon, nhận định.

Việc tích hợp các tính năng AI vào phần mềm doanh nghiệp cũng khiến giá dịch vụ tăng lên. Hồi tháng 2, Microsoft tăng 43% giá gói Office 365 cá nhân, 2, trong khi giá gói gia đình tăng 30%, sau một thập kỷ không thay đổi. Điểm mới được bổ sung vào dịch vụ là Copilot, công cụ AI của Microsoft.

CHI PHÍ XÂY DỰNG VÀ TIỀN LƯƠNG

Sự phát triển của các trung tâm dữ liệu còn gây áp lực lên nguồn cung những vật liệu xây dựng quan trọng như đồng và dây điện, đồng thời làm gia tăng nhu cầu lao động trong ngành xây dựng.

Ông Thierry Wizman, chiến lược gia toàn cầu về ngoại hối và lãi suất tại Macquarie Group, cho rằng có thể đánh giá rõ hơn tác động của AI đối với nền kinh tế và lạm phát bằng cách so sánh tốc độ tăng lương trong ngành xây dựng với mặt bằng chung của nền kinh tế.

“Nếu việc xây dựng các trung tâm dữ liệu AI thực sự gây áp lực lên nguồn lực của nền kinh tế, tác động đó cũng sẽ thể hiện qua tiền lương, đặc biệt là thu nhập của những lao động tham gia các dự án này”, ông Wizman nói thêm.

Theo ông Wizman, dữ liệu tiền lương trên phạm vi toàn quốc hiện cho thấy xu hướng tăng lương trong ngành xây dựng đang khác biệt đáng kể so với mặt bằng chung của nền kinh tế.

Dữ liệu ở từng khu vực có thể phản ánh tác động này rõ hơn, đặc biệt là tiền lương trong ngành xây dựng tại những nơi tập trung nhiều trung tâm dữ liệu. Tuy nhiên, cần thêm thời gian để có được bức tranh đầy đủ vì dữ liệu địa phương thường được công bố chậm do yêu cầu về thu thập và xây dựng mô hình thống kê.

“Mỹ hiện đang gặp vấn đề lớn về nhà ở, khi giá nhà đã vượt quá khả năng chi trả của nhiều người. Chi phí nhân công xây dựng tăng mạnh cũng có thể đang tạo thêm áp lực lên giá nhà”, ông Wizman nhận định.