Các hộ gia đình, công ty bảo hiểm và quỹ hưu trí châu Âu đang đầu tư lớn vào cổ phiếu công nghệ Mỹ, khiến khu vực này dễ chịu ảnh hưởng nếu cơn sốt AI trên Phố Wall đảo chiều...

Một nhóm chuyên gia kinh tế của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cảnh báo cổ phiếu công nghệ Mỹ nhiều khả năng sẽ trải qua một đợt điều chỉnh, qua đó có thể đe dọa ổn định tài chính của khu vực đồng euro.

Điều này vẫn có thể xảy ra ngay cả khi công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) vẫn phát triển đúng như kỳ vọng của giới đầu tư.

RỦI RO TỪ PHỐ WALL LAN SANG CHÂU ÂU

Theo tờ báo Financial Times, trong bài viết đăng trên blog ngày thứ Hai (17/8), nhóm chuyên gia ECB cho rằng cổ phiếu công nghệ giảm giá không nhất thiết là do giới đầu tư hưng phấn quá mức. Một đợt điều chỉnh “vẫn có thể xảy ra ngay cả khi mức định giá hiện nay là hợp lý”.

Dù cổ phiếu công nghệ tăng giá chủ yếu trên thị trường Mỹ, nguy cơ này vẫn có liên quan trực tiếp đến châu Âu. Các hộ gia đình ở khu vực đồng euro hiện đầu tư khoảng 440 tỷ euro vào cổ phiếu công nghệ Mỹ, phần lớn thông qua các quỹ đầu tư. Các công ty bảo hiểm và quỹ hưu trí châu Âu cũng nắm giữ lượng đáng kể cổ phiếu thuộc nhóm “Magnificent Seven”, gồm 7 tập đoàn công nghệ vốn hóa lớn của Mỹ.

Thị trường chứng khoán Mỹ và khu vực đồng euro từ lâu có mức độ tương quan cao, thường tăng hoặc giảm cùng chiều. Vì vậy, nhà đầu tư châu Âu có thể chịu thiệt hại lớn nếu Phố Wall lao dốc.

“Nếu làn sóng AI tại Mỹ đảo chiều, hậu quả sẽ không chỉ giới hạn ở nước Mỹ mà có thể trở thành vấn đề ổn định tài chính đối với khu vực đồng euro”, nhóm chuyên gia viết. Kịch bản đặc biệt nguy hiểm là thị trường chứng khoán sụp đổ trong lúc các thị trường khác cũng rơi vào tình trạng bất ổn.

Chỉ số Nasdaq 100, nơi tập trung nhiều cổ phiếu công nghệ, đã giảm mạnh vào tháng trước nhưng sau đó phục hồi và hiện ở gần mức cao kỷ lục.

AI THÀNH CÔNG, CỔ PHIẾU VẪN CÓ THỂ GIẢM

Nhóm chuyên gia ECB so sánh làn sóng đầu tư vào AI hiện tại với những cơn sốt đầu tư từng xuất hiện sau các cuộc cách mạng công nghệ, như sự bùng nổ của ngành đường sắt trong thế kỷ XIX, sự phổ biến của điện và phát thanh trong thập niên 1920, hay thời kỳ dotcom vào đầu thế kỷ XXI.

“Trong mỗi trường hợp, một công nghệ thực sự có khả năng tạo ra thay đổi lớn đều thu hút dòng vốn đầu tư. Định giá cổ phiếu của những doanh nghiệp tiên phong ứng dụng công nghệ đó tăng mạnh trước khi giảm sâu”, nhóm chuyên gia viết.

Theo họ, các công nghệ đột phá tạo ra mức độ bất định rất lớn, bởi trong giai đoạn đầu, chưa ai biết rõ chúng sẽ tác động thế nào đến toàn bộ nền kinh tế. Vì vậy, cổ phiếu của những doanh nghiệp tiên phong như hãng chế tạo chip Nvidia có thể mang đến cả cơ hội lẫn rủi ro lớn cho nhà đầu tư tham gia sớm. Trong kịch bản tốt nhất, họ có thể thu được lợi nhuận khổng lồ; nhưng trong kịch bản xấu nhất, họ có thể mất toàn bộ số tiền đã đầu tư.

Triển vọng thu lời lớn nếu công nghệ thành công tạo cho những cổ phiếu này một dạng “giá trị quyền chọn”. Giá trị đó khiến nhà đầu tư sẵn sàng trả mức giá cao hơn, qua đó đẩy định giá của các doanh nghiệp tiên phong và tỷ lệ giá cổ phiếu trên lợi nhuận (P/E) tăng mạnh.

Tuy nhiên, tình hình sẽ thay đổi nếu công nghệ thành công và được ứng dụng rộng rãi trong nền kinh tế. Khi đó, những rủi ro trước đây chỉ gắn với từng doanh nghiệp sẽ trở thành rủi ro đối với toàn bộ nền kinh tế.

“Nếu công nghệ đó gặp vấn đề, cả nền kinh tế sẽ chịu ảnh hưởng”, nhóm chuyên gia nhận định.

Nhà đầu tư có thể giảm rủi ro gắn với từng doanh nghiệp bằng cách phân bổ vốn vào nhiều loại tài sản. Tuy nhiên, họ không thể làm điều tương tự khi rủi ro đã lan ra toàn bộ nền kinh tế. Vì vậy, nhà đầu tư sẽ yêu cầu mức sinh lời cao hơn để bù đắp cho nguy cơ phải gánh chịu.

Việc ứng dụng AI thành công có thể giúp doanh nghiệp tăng lợi nhuận. Tuy nhiên, khi mức sinh lời mà nhà đầu tư yêu cầu tăng lên, mức giá họ sẵn sàng trả cho cổ phiếu sẽ giảm xuống. Vì thế, giá cổ phiếu cuối cùng vẫn có thể đi xuống ngay cả khi bản thân công nghệ AI thành công.

Nhóm chuyên gia ECB cũng đưa ra một khả năng khác là chu kỳ tăng nóng rồi lao dốc của cổ phiếu công nghệ có thể do những nhà đầu tư quá tự tin và lạc quan đẩy giá lên cao hơn mức được phản ánh bởi các yếu tố cơ bản.

“Khi tâm lý tự tin quá mức suy yếu, giá cổ phiếu có thể giảm mạnh hơn nhiều so với kịch bản thị trường được định giá hợp lý”, nhóm chuyên gia viết. Dù vậy, điều này không có nghĩa là giá cổ phiếu không thể tiếp tục tăng trong tương lai, kể cả sau một đợt điều chỉnh.

“Nếu AI tạo ra những thay đổi đủ lớn, mức định giá trong tương lai vẫn có thể cao hơn nhiều, ngay cả sau khi thị trường điều chỉnh”, nhóm chuyên gia ECB nhận định.

Tuy nhiên, những chu kỳ tăng nóng rồi lao dốc như vậy “chỉ có thể được nhận diện khi nhìn lại”. Theo nhóm chuyên gia, không thể xác định trước thị trường hiện đang ở giai đoạn nào trong quá trình này.