Việc giá nhiên liệu và phân bón tăng mạnh kể từ khi Mỹ phát động tấn công Iran vào cuối tháng 2 năm nay đã gây ra hàng loạt ảnh hưởng tiêu cực tới nông dân Mỹ, những người vốn đã chật vật sau nhiều năm đối mặt với giá ngũ cốc thấp và thu nhập sụt giảm...

Những người nông dân tại "Vành đai Ngô" (Corn Belt) của Mỹ cho biết họ đang đối mặt với cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất trong 40 năm qua, khi chi phí dầu diesel và phân bón tăng chóng mặt - một hệ quả từ cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran - đẩy các nông trại ngũ cốc chìm sâu trong thua lỗ.

Áp lực ngày càng lớn này là dấu hiệu mới nhất cho thấy xung đột tại Trung Đông, cuộc chiến đã tròn 6 tháng, đang tác động mạnh mẽ đến vùng lõi nông nghiệp của Mỹ ngay trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội nước này vào tháng 11 tới.

"Chi phí đầu vào đang ở mức bất hợp lý trầm trọng”, ông Matt Bailey, một nông dân trồng ngô và đậu tương ở miền Đông bang Nebraska, chia sẻ với tờ báo Fianancial Times. Ông cho biết loại phân bón giàu phốt-pho có ký hiệu 11-52-0, thường được dùng khi gieo hạt, từng có giá 470 USD/tấn cách đây 10 năm, nay đã tăng lên hơn 900 USD/tấn. "Biết bắt đầu từ đâu với mức giá như vậy? Làm sao để lập ngân sách cho khoản chi phí này?" ông Baily nói.

Việc giá nhiên liệu và phân bón tăng mạnh kể từ khi Mỹ phát động tấn công Iran vào cuối tháng 2 năm nay đã gây ra hàng loạt ảnh hưởng tiêu cực tới nông dân Mỹ, những người vốn đã chật vật sau nhiều năm đối mặt với giá ngũ cốc thấp và thu nhập sụt giảm. Nhiều người cũng cho biết họ chịu tác động bất lợi từ cuộc chiến thương mại do ông Trump phát động, cho những chính sách này đã gây tổn hại cho hoạt động xuất khẩu nông sản của Mỹ, đặc biệt là doanh số bán đậu tương sang Trung Quốc.

"Đây là đợt suy thoái tài chính tồi tệ nhất trong ngành kể từ những năm 1980”, ông John Hansen, Chủ tịch Hiệp hội Nông dân Nebraska, cho biết.

Một nghiên cứu gần đây của Liên đoàn Cục Nông trại Mỹ (AFBF), một tổ chức đại diện cho ngành nông nghiệp, chỉ ra rằng nếu không có sự hỗ trợ từ Chính phủ, những người nông dân canh tác 9 loại cây trồng chủ lực (bao gồm cả ngô) sẽ chịu khoản lỗ 31 tỷ USD trong năm nay và 32 tỷ USD vào năm 2027.

Bà Faith Parum, chuyên gia kinh tế tại AFBF, cho biết mức lỗ đối với người trồng ngô sẽ là 131 USD/mẫu Anh trong năm nay và tăng lên 167 USD/mẫu Anh vào năm 2027. Đối với đậu tương, con số lỗ là 80 USD/mẫu Anh trong năm nay và 138 USD/mẫu Anh vào năm tới. Bà nhận định rằng năm 2027 sẽ đánh dấu năm thứ 6 liên tiếp các loại cây trồng chủ lực tại Mỹ rơi vào tình trạng thua lỗ.

Những khó khăn mà nông dân vùng Trung Tây đang đối mặt cho thấy mối lo ngại về khả năng chi trả, tác động lạm phát từ cuộc chiến tại Iran và những hệ quả tiêu cực từ các biện pháp thuế quan của ông Trump đang lan rộng đến nhiều tầng lớp dân cư Mỹ, từ các gia đình thuộc tầng lớp lao động ở những thành phố lớn cho đến các cộng đồng nông thôn tại các vùng trọng điểm nông nghiệp.

Một cuộc thăm dò gần đây của Financial Times cho thấy hơn 53% cử tri đã đăng ký cho biết tình hình tài chính của họ giảm sút kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2025. Kết quả này có thể gây bất lợi cho hy vọng duy trì quyền kiểm soát Quốc hội của Đảng Cộng hòa.

“Chúng tôi chỉ còn 71 ngày nữa là đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, nhưng hiện tại lại không có thông điệp tích cực nào để thuyết phục cộng đồng nông dân. Tình trạng này đã kéo dài kể từ khi thời điểm công bố kế hoạch thuế quan ‘ngày giải phóng’ vào năm ngoái”, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis phát biểu đầu tuần này.

Ông Trump từng cam kết ủng hộ nông dân, tuyên bố hồi tháng 6 rằng “chúng tôi sẽ không bao giờ để các bạn thất vọng”. Cũng trong tháng đó, chính quyền của ông đã đề xuất gói hỗ trợ trị liệu 11 tỷ USD dành cho nông dân, nhằm cung cấp cứu trợ khẩn cấp cho các nhà sản xuất cây trồng hàng loạt như ngô, đậu tương và cây trồng đặc sản. Tuy nhiên, các hiệp hội nông nghiệp cho rằng mức hỗ trợ này là chưa đủ.

Một số nỗ lực của ông Trump nhằm giải quyết tình trạng giá thực phẩm leo thang đã vấp phải sự phản đối gay gắt từ ngành nông nghiệp. Tuần trước, các nhà chăn nuôi gia súc Mỹ đã lo lắng khi Tổng thống tuyên bố miễn thuế quan trong 90 ngày đối với lượng thịt bò nhập khẩu lên tới 300.000 tấn.

Tuy nhiên, nhiều nông dân cho rằng chính cuộc chiến Mỹ - Iran mới là yếu tố gây tác động sâu rộng nhất đến hoạt động sản xuất của họ. Sự sụt giảm mạnh lưu lượng tàu bè qua eo biển Hormuz đã đẩy giá dầu diesel lên cao và làm gián đoạn nguồn cung phân bón toàn cầu - mặt hàng vốn đã tăng giá mạnh trong năm 2022 sau khi chiến tranh giữa Nga và Ukraine nổ ra.

“Cuộc chiến ở Iran đã tạo ra quá nhiều bất ổn cho chúng tôi, những người nông dân. Theo dự báo, nông dân sẽ không kiếm được đồng lợi nhuận nào trong hai năm tới”, bà Pam Johnson, một nông dân tại miền Bắc bang Iowa và là cựu Chủ tịch Hiệp hội Người trồng Ngô Quốc gia Mỹ, chia sẻ.

Theo Cơ quan Thông tin năng lượng Mỹ (EIA), giá trung bình của dầu diesel, loại nhiên liệu được sử dụng rộng rãi cho máy móc nông nghiệp, đã tăng mạnh lên mức 5,45 USD/gallon trên toàn quốc, so với mức 3,81 USD trước khi chiến tranh nổ ra.

Ông Brad Lubben, giáo sư kinh tế nông nghiệp tại Đại học Nebraska-Lincoln, cho biết chi phí lãi vay, chi phí nhân công và giá máy móc nông nghiệp cũng đã tăng lên. "Nếu xem xét tất cả các thành phần trong ngân sách sản xuất, hầu hết đều đã tăng đáng kể trong vài năm qua”, ông nói.

Tình trạng hạn hán cùng điều kiện thời tiết nóng và khô tại vành đai trồng ngô của Mỹ càng làm trầm trọng thêm những khó khăn của nông dân.

Ông John Dittrich, một người trồng ngô và đậu tương gần khu vực Meadow Grove, bang Nebraska, cho biết thời tiết khắc nghiệt đang trở thành vấn đề ngày càng nghiêm trọng. "Các đợt hạn hán, những trận mưa lớn và gió mạnh đều đang trở nên dữ dội hơn”, ông nói, và cho biết rủi ro đối với công việc sản xuất của ông do các hiện tượng thời tiết và chi phí gia tăng hiện đang ở mức "cao nhất trong suốt 44 năm tôi làm nghề".

"Chi phí sản xuất của chúng tôi rất cao, cộng thêm sự bất ổn và những yếu tố khó lường tác động đến cả quá trình sản xuất lẫn giá bán nông sản, tất cả đều ở mức chưa từng có tiền lệ”, ông Dittrick nói.

Thời tiết đang góp phần đẩy giá ngô tăng cao khi các nhà giao dịch hạ thấp kỳ vọng về sản lượng thu hoạch năm 2026. Giá ngô giao tháng 12 tại thị trường Mỹ đã tăng 10% trong tháng này lên mức 5,15 USD/giạ (bushel), mức cao nhất kể từ năm 2023.

Với việc giá các loại nông sản khác như đậu tương và lúa mì cũng tăng mạnh trong những ngày gần đây, giới chuyên gia lo ngại rằng xu hướng này có thể đẩy lạm phát ở Mỹ lên cao hơn nữa, trong khi tốc độ lạm phát ở nước này đã cao hơn mức mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trong suốt hơn 5 năm qua.

“Điều này chắc chắn đồng nghĩa với việc giá thực phẩm sẽ tăng cao”, ông Brian Choi, Giám đốc của tổ chức nghiên cứu Food Institute, nhận định. Với việc giá ngô tăng gần 20% trong năm nay, “rốt cuộc thì chi phí này sẽ đổ lên vai người tiêu dùng” - ông nói

Nebraska là một trong những bang chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của đợt hạn hán. Từ tháng 1 đến tháng 7, lượng mưa tại đây chỉ đạt 11,86 inch, thấp hơn khoảng 3,1 inch so với mức trung bình. Với lượng mưa như vậy, giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 7 năm nay đã trở thành thời kỳ khô hạn nghiêm trọng thứ 18 ở Nebrask kể từ khi dữ liệu bắt đầu được ghi nhận vào năm 1895.

Những cơn mưa gần đây đã phần nào cải thiện tình hình nhưng lại đến quá muộn đối với nhiều nông dân. “Cây trồng đã chịu thiệt hại nặng nề rồi. Tình cảnh này chẳng khác nào việc đóng cửa chuồng sau khi ngựa đã xổng mất”, ông Hansen, đại diện của Hiệp hội Nông dân Nebraska, phát biểu.