Phòng, chống thiên tai phải được đưa vào kịch bản điều hành phát triển, đầu tư công, sản xuất, kinh doanh, bảo đảm an sinh, với yêu cầu cao nhất là bảo vệ tính mạng nhân dân trong mọi tình huống...

Chiều ngày 29/6/2026, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan về công tác phòng, chống bão, lũ, thiên tai cực đoan và biến đổi khí hậu từ nay đến hết năm 2026.

Kết luận buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh trong bối cảnh cả nước đặt ra yêu cầu tăng trưởng cao, nhiều địa phương phấn đấu tăng trưởng hai con số, phòng, chống thiên tai không phải nhiệm vụ bên lề của phát triển, mà là điều kiện bảo đảm phát triển nhanh, ổn định và bền vững.

Do đó, công tác phòng, chống thiên tai phải được đưa vào kịch bản điều hành phát triển, đầu tư công, sản xuất, kinh doanh, thu hút đầu tư, bảo đảm an sinh và bảo vệ đời sống nhân dân.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu chuyển mạnh từ ứng phó bị động sang quản trị rủi ro chủ động; từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa từ sớm, từ xa; từ chỉ đạo theo mùa vụ sang chuẩn bị thường xuyên; từ cách làm chủ yếu dựa vào kinh nghiệm sang cách làm dựa trên dữ liệu, khoa học, công nghệ, pháp luật, kỷ luật quy hoạch và trách nhiệm người đứng đầu.

BẢO VỆ TÍNH MẠNG NHÂN DÂN LÀ YÊU CẦU CAO NHẤT

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, thiên tai đang diễn biến ngày càng cực đoan, bất thường, gây thiệt hại lớn về người, tài sản và nền tảng phát triển. Vì vậy, tuyệt đối không được chủ quan với bất kỳ kịch bản nào.

Ít bão hơn không có nghĩa là ít nguy hiểm hơn; hạn nặng hơn không có nghĩa là hết nguy cơ lũ lớn; phải chuẩn bị cho tình huống xấu hơn, nhanh hơn, rộng hơn, phức tạp hơn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu bảo vệ tính mạng nhân dân là yêu cầu cao nhất, là mệnh lệnh cao nhất. Mọi phương án, quyết định chỉ huy, nguồn lực huy động phải hướng trước hết vào bảo vệ người dân, nhất là người già, trẻ em, phụ nữ mang thai, người khuyết tật, người bệnh, hộ nghèo, hộ neo đơn và người dân ở vùng nguy hiểm.

Phòng ngừa phải đi trước một bước, bắt đầu từ quy hoạch, đầu tư, tiêu chuẩn xây dựng, bảo vệ rừng, hành lang thoát lũ, an toàn hồ đập, bố trí dân cư, quản lý sông suối, kiểm soát khai thác cát, khai thác nước ngầm, thoát nước đô thị, cảnh báo sớm, dữ liệu số và kỹ năng cộng đồng.

Phòng, chống thiên tai phải gắn trực tiếp với mục tiêu tăng trưởng và phát triển bền vững. Cùng với đó, lấy cơ sở làm nền tảng, nhưng phải tổ chức lại năng lực cơ sở cho phù hợp thực tế mới. Kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm người đứng đầu phải được đặt lên hàng đầu; nơi nào buông lỏng quản lý, nơi đó phải chịu trách nhiệm.

Về nhiệm vụ trọng tâm từ nay đến hết năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị rà soát, cập nhật toàn bộ kịch bản thiên tai năm 2026. Kịch bản phải sát từng vùng, từng địa bàn, từng lưu vực, từng nhóm công trình và từng nhóm dân cư dễ bị tổn thương.

Không dùng phương án cũ cho tình hình mới; không sao chép phương án giữa các địa phương; không để văn bản đầy đủ nhưng khi xảy ra tình huống lại không vận hành được.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu cấp xã phải nắm chắc từng hộ dân trong khu vực có nguy cơ lũ quét, sạt lở, ngập sâu, hạ du hồ chứa, ven sông, ven biển, khu nhà yếu, nhà tạm. Danh sách phải có thật, cập nhật thật, giao người phụ trách thật; không để khi thiên tai xảy ra mới hỏi dân ở đâu, ai cần cứu trước, vật tư ở đâu, lực lượng nào đến.

Cùng với đó, phải kiểm tra an toàn công trình xung yếu và hạ tầng thiết yếu. Công trình nào xung yếu phải có phương án xử lý ngay; chưa xử lý được thì phải có cảnh báo, trực gác, cấm hoặc hạn chế đi lại, bố trí lực lượng, vật tư, phương án sơ tán vùng hạ du. Không để điểm nguy hiểm đã biết trước nhưng không xử lý, đến khi xảy ra sự cố lại nói do khách quan.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu chủ động ứng phó hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn mùa khô 2026–2027. Nam Trung Bộ, Cao nguyên Trung Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long phải tính trước cơ cấu mùa vụ, tích trữ nước, điều tiết hồ chứa, cấp nước sinh hoạt, phòng cháy rừng, bảo vệ cây trồng, vật nuôi, thủy sản, cây ăn trái, hỗ trợ sinh kế; bảo đảm nước sinh hoạt cho dân trong mọi tình huống.

KHÔNG ĐỂ CƠ SỞ ĐƠN ĐỘC TRƯỚC THIÊN TAI

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu tổ chức lại phương châm “bốn tại chỗ” cho phù hợp thực tiễn. Phải rà soát lực lượng tại chỗ ở từng xã, từng thôn, bản; không nói chung chung “huy động Nhân dân” khi thực tế nhiều nơi thiếu thanh niên, thiếu người khỏe mạnh, thiếu người biết vận hành máy móc, phương tiện.

Các địa phương phải lập danh sách người có khả năng tham gia cứu hộ, sơ tán, vận hành phương tiện; huy động dân quân, công an xã, y tế cơ sở, giáo viên, đoàn thể, hợp tác xã, doanh nghiệp, chủ phương tiện, tổ đội xây dựng, lái máy xúc, lái xe tải, lái tàu thuyền.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý không thể đặt gánh nặng cứu hộ lên vai người già, phụ nữ, trẻ nhỏ rồi gọi đó là “tại chỗ”.

Đồng thời, cần thiết lập cơ chế cụm xã, liên xã, liên địa bàn theo lưu vực sông, vùng hạ du hồ chứa, vùng ven biển, vùng có nguy cơ sạt lở, ngập sâu, chia cắt; xác định rõ xã trung tâm, điểm tập kết lực lượng, vật tư, phương tiện, tuyến sơ tán, nơi trú tránh và phương án chi viện chéo giữa các xã, giữa địa bàn xung yếu với địa bàn an toàn hơn.

Khi tình huống vượt khả năng cơ sở, phải có lực lượng cơ động cấp tỉnh, quân đội, công an chi viện. Không để một xã, một thôn, một bản đơn độc trước lũ quét, sạt lở, bão lớn, ngập sâu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý phải nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo và truyền tin đến người dân; siết chặt kỷ luật quy hoạch, xây dựng, tài nguyên và môi trường. Nơi nào buông lỏng quản lý, để vi phạm kéo dài, đến khi thiên tai xảy ra gây hậu quả thì phải xem xét trách nhiệm người đứng đầu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước giao Đảng ủy Chính phủ chỉ đạo cụ thể hóa kết luận cuộc họp thành kế hoạch hành động từ nay đến hết năm 2026; phân công rõ bộ, ngành chủ trì, thời hạn hoàn thành, nguồn lực bảo đảm, cơ chế kiểm tra, đôn đốc. Các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm trực tiếp trên địa bàn; Bí thư cấp ủy, Chủ tịch UBND cấp tỉnh phải trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra các địa bàn xung yếu.

Định hướng giai đoạn 2026–2030, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ cần xác định đây là giai đoạn tạo nền căn bản để chuyển từ ứng phó thiên tai sang quản trị rủi ro thiên tai.

Trước hết, phải hoàn thiện hệ thống pháp luật; rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến phòng, chống thiên tai, phòng thủ dân sự, tài nguyên nước, thủy lợi, đê điều, khí tượng thủy văn, quy hoạch, đầu tư công, ngân sách, bảo hiểm, cứu hộ, cứu nạn, huy động lực lượng và tài sản.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu khẩn trương xây dựng, phê duyệt và tổ chức thực hiện Kế hoạch phòng, chống thiên tai quốc gia giai đoạn 2026–2030, gắn với các chiến lược, quy hoạch liên quan. Mọi quy hoạch, dự án đầu tư phải tính đến thiên tai cực đoan, biến đổi khí hậu, không để công trình phát triển hôm nay trở thành rủi ro của ngày mai.

Từ nay đến hết năm 2026, yêu cầu đặt ra là không chủ quan, không bị động, không bất ngờ; bảo vệ nhân dân trước hết; bảo vệ sản xuất, hạ tầng, tăng trưởng; củng cố cơ sở; huy động nguồn lực thực chất; đề cao trách nhiệm người đứng đầu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh lấy sự an toàn của nhân dân làm thước đo cao nhất, lấy hiệu quả thực tế làm tiêu chuẩn đánh giá, quyết tâm bảo vệ thành quả phát triển và giữ vững ổn định đất nước.