Các nhà lãnh đạo châu Âu kêu gọi Washington gia tăng sức ép với Nga thông qua trừng phạt, trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin đang chuẩn bị cho một cuộc gặp thượng đỉnh có thể quyết định tương lai của Ukraine và an ninh lâu dài của cả châu lục...

Trong cuộc họp hôm thứ Bảy tuần trước dưới sự chủ trì của Bộ trưởng Ngoại giao Anh David Lammy và có sự tham gia của Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, các cố vấn an ninh của châu Âu và Ukraine đã kêu gọi Washington gây thêm áp lực với Nga thông qua các biện pháp trừng phạt.

Theo dự kiến, cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ - Nga sẽ diễn ra tại Alaska (Mỹ) vào thứ Sáu tuần này (15/8). Các nước châu Âu đang nỗ lực gây ảnh hưởng để định hình thống nhất hình thức và nội dung của cuộc gặp được cho là có thể đánh dấu một bước ngoặt cho cuộc chiến ở Ukraine.

“Tổng thống Nga Putin sẽ chỉ hành động khi bị áp lực”, Thủ tướng Đức Friedrich Merz phát biểu với tờ báo Financial Times hôm Chủ nhật. “Rõ ràng, áp lực chính trị chưa đủ mạnh và Mỹ vẫn chưa tăng cường các biện pháp trừng phạt đối với Nga. Nếu bị trừng phạt mạnh hơn, kinh tế Nga sẽ bị ảnh hưởng đáng kể. Tôi đã thúc giục Tổng thống Mỹ về vấn đề này”.

Ông Merz cũng nhấn mạnh rằng cuộc gặp thượng đỉnh ở Alaska nhất định phải mang lại kết quả rõ ràng, hoặc theo hướng tăng áp lực với Nga hoặc Moscow tự nhận thức rằng cuộc chiến ở Ukraine không thể tiếp diễn.

Tại cuộc họp hôm thứ Bảy, các quan chức châu Âu cũng cho rằng một thỏa thuận ngừng bắn giữa Nga và Ukraine phải được thực thi với việc trừng phạt cứng rắn mọi hành vi vi phạm để đảm bảo Nga không thể thu về lợi ích kinh tế từ hòa bình rồi sau đó lại tiếp tục cuộc chiến.

Trong một chia sẻ với hãng tin Fox News ngày Chủ nhật, Phó tổng thống Vance mô tả cuộc gặp giữa hai Tổng thống sẽ là “một bước đột phá cho nền ngoại giao Mỹ, đồng thời khẳng định cuộc gặp nhằm tìm kiếm một giải pháp để chấm dứt chiến sự. Ông cũng cảnh báo với châu Âu rằng Mỹ sẽ không hỗ trợ tài chính cho Ukraine như trước đây nữa.

"Nếu các bạn thực sự quan tâm đến cuộc xung đột này thì nên sẵn sàng đóng góp trực tiếp nhiều hơn”, ông Vance khẳng định.

Hiện tại, các nước Liên minh châu Âu (EU) đang cân nhắc sử dụng các tài sản Nga ở châu Âu đã bị đóng băng như một đòn bẩy. Trong đó, có một đề xuất đang được thảo luận là lấy tiền từ khối tài sản 190 tỷ euro này của Nga và cho Ukraine vay.

“Đến một lúc nào đó, châu Âu có thể sẽ thảo luận về việc phải làm gì với những tài sản này nếu Nga không bồi thường cho những tổn hại mà họ gây ra cho Ukraine”, một quan chức EU nói với Financial Times.

Theo Thủ tướng Đức, châu Âu cũng đang thúc đẩy để Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy có thể tham gia cuộc gặp ở Alaska.

Về việc ông Trump dự định sẽ thảo luận với ông Putin về việc trao đổi lãnh thổ Nga-Ukraine, các quan chức châu Âu kêu gọi cần phải đảm bảo an ninh cho Ukraine để nước này có thể tham gia thực thi bất kỳ thỏa thuận nào.

“Bảo đảm an ninh là điều vô cùng quan trọng đối với Ukraine”, một quan chức EU nhận xét. “Bảo đảm an ninh ở mức cao nhất là không có hạn chế nào đối với lực lượng vũ trang Ukraine và các nước thứ ba hỗ trợ cho quốc gia này”.

Các nước EU hiện phản đối việc áp đặt hạn chế với quân đội Ukraine cũng như hạn chế về hỗ trợ tài chính và quân sự của phương Tây cho nước này. Ngoài ra, Brussels cũng bày tỏ quan ngại về ý tưởng trao đổi lãnh thổ - được ông Trump đưa ra tuần trước - bởi điều này đồng nghĩa Ukraine có thể phải nhượng đất theo đúng mong muốn của Nga. Các quan chức của khối này cho rằng vấn đề liên quan tới tiền tuyến nên là điểm khởi đầu cho các cuộc đàm phán ngừng bắn.

“Về vấn đề lãnh thổ, lập trường của Moscow là trao đổi lãnh thổ nhưng có vẻ đây sẽ là trao đổi một chiều”, một quan chức EU nhận xét.

Tại Ukraine, các quan chức cấp cao lo ngại rằng ông Trump có thể sẽ tìm cách gây sức ép buộc ông Zelenskyy chấp nhận thỏa thuận đạt được ở Alaska. Kể từ khi trở lại nắm quyền vào tháng 2 năm nay, Tổng thống Mỹ đã hai lần tạm dừng việc cung cấp vũ khí cho Ukraine và 1 lần tạm dừng chia sẻ thông tin tình báo với Kyive nhằm gây sức ép buộc ông Zelenskyy chấm dứt chiến tranh.

Các quan chức cấp cao của Ukraine và châu Âu cho rằng ông Putin có thể sẽ đổ lỗi cho Tổng thống Ukraine gây cản trở thỏa thuận hòa bình.