
Kinh tế Trung Quốc tăng trưởng GDP quý 2 chỉ đạt 4,3%, thấp hơn dự báo và mục tiêu, cho thấy sự giảm tốc đáng lo ngại. Tuy nhiên, thay vì vội vã công bố các gói kích thích quy mô lớn mới, Bắc Kinh đang thể hiện cách tiếp cận thận trọng, ưu tiên giải ngân các nguồn lực tài chính đã được phê duyệt và đẩy nhanh chi tiêu công. Sau cuộc họp của Bộ Chính trị, giới đầu tư tỏ ra thất vọng khi không có chính sách hỗ trợ mạnh mẽ nào được đưa ra ngay lập tức, dẫn đến thị trường chứng khoán tiếp tục giảm. Các nhà lãnh đạo Trung Quốc thừa nhận những "khó khăn và thách thức" của nền kinh tế, đồng thời cam kết sẽ "kịp thời đưa ra những chính sách mới thiết thực và hiệu quả". Mặc dù vậy, trọng tâm trước mắt là đẩy mạnh giải ngân khoảng 1.300 tỷ nhân dân tệ hạn mức trái phiếu chính phủ còn lại và 800 tỷ nhân dân tệ từ các công cụ tài chính chính sách mới chưa được sử dụng. Điều này cho thấy Bắc Kinh tin rằng vẫn còn dư địa để hỗ trợ kinh tế mà không cần mở rộng tổng quy mô kích thích ngay lập tức. Xuất khẩu của Trung Quốc đang được hưởng lợi từ làn sóng xây dựng hạ tầng AI toàn cầu, giúp duy trì đơn hàng lớn và tăng trưởng hai chữ số, tạo thêm "dư địa để thận trọng" cho nhà chức trách. Tuy nhiên, các vấn đề cơ bản như khủng hoảng bất động sản kéo dài và sức mua yếu của hộ gia đình vẫn là thách thức lớn, mà sự bùng nổ của AI có thể che lấp. Về chính sách tiền tệ, cam kết chung là điều chỉnh "vào thời điểm thích hợp", nhưng các chuyên gia dự báo Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC) sẽ giữ nguyên lãi suất chính sách trong năm nay và năm sau, thay vào đó có thể giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc trong quý 4 để bổ sung thanh khoản. Các nhà hoạch định chính sách cũng thể hiện sự quan tâm đến cuộc cách mạng AI, kêu gọi phát triển "nền kinh tế thông minh" và hoàn thiện hệ thống quản trị AI, đồng thời đề xuất xây dựng "Sáu mạng lưới" hạ tầng quy mô lớn. Nhìn chung, Trung Quốc đang tập trung vào việc tối ưu hóa các biện pháp hiện có, thay vì đưa ra các gói kích thích mới quy mô lớn, trong bối cảnh những rủi ro cả bên ngoài lẫn trong nước.
Thị trường M&A toàn cầu đang chứng kiến sự dịch chuyển mạnh mẽ sang các thương vụ quy mô lớn, dự kiến đạt 4 nghìn tỷ USD vào năm 2026, theo báo cáo của PwC. Xu hướng này tạo nên mô hình thị trường "hình chữ K", nơi các giao dịch trên 5 tỷ USD chiếm gần một nửa tổng giá trị, gấp đôi hai năm trước, cho thấy tăng trưởng tập trung vào các doanh nghiệp lớn nhằm mở rộng quy mô và khả năng chống chịu. Trí tuệ nhân tạo (AI) là động lực chính, tái định hình dòng vốn đầu tư và cách thức giao dịch. Vốn đang đổ mạnh vào hạ tầng AI như trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, không chỉ qua M&A truyền thống mà còn qua đầu tư thiểu số, liên doanh. AI thay đổi ưu tiên đầu tư, tạo nhu cầu mới và hỗ trợ giải quyết các vấn đề M&A phức tạp từ phân tích đến định giá. Thị trường M&A Việt Nam cũng phản ánh xu hướng chọn lọc, chú trọng chất lượng doanh nghiệp và giá trị dài hạn. Đầu tư mở rộng sang các lĩnh vực mới như hạ tầng, logistics, chuyển đổi năng lượng, sản xuất công nghệ cao, và đặc biệt là hạ tầng phục vụ AI. Ông Tiong Hooi Ong từ PwC Việt Nam nhấn mạnh nhà đầu tư sẽ tập trung vào các cơ hội gắn liền với xu hướng dài hạn như tiêu dùng, chuyển đổi số và phát triển bền vững, khẳng định Việt Nam là thị trường tiềm năng. Trong bối cảnh bất định, khả năng chống chịu của doanh nghiệp trở thành động lực then chốt cho M&A, nhằm củng cố chuỗi cung ứng và tiếp cận năng lực chiến lược. Dù AI hỗ trợ đẩy nhanh ra quyết định, yếu tố đánh giá chuyên môn và trách nhiệm giải trình của con người vẫn vô cùng quan trọng. Việc phân bổ và sử dụng vốn hiệu quả, kỷ luật là then chốt cho thành công giao dịch.
Samsung Electronics và SK Hynix đạt lợi nhuận kỷ lục quý 2 nhờ nhu cầu chip nhớ AI tăng vọt, với biên lợi nhuận vượt TSMC và khách hàng tranh giành ký hợp đồng cung ứng nhiều năm. Tuy nhiên, thị trường ban đầu hoài nghi, bán tháo cổ phiếu do lo ngại bong bóng AI, chu kỳ suy thoái ngành chip và cạnh tranh, đặc biệt về tính bền vững của đầu tư hạ tầng AI. Tâm lý thị trường đảo chiều, cổ phiếu phục hồi mạnh sau khi Amazon báo cáo tăng trưởng doanh thu điện toán đám mây liên tiếp, cho thấy đầu tư AI đang dần có kết quả. Bất chấp lo ngại, lãnh đạo Samsung, SK Hynix và Micron khẳng định nhu cầu vẫn rất lớn, dự báo thiếu chip kéo dài đến 2028-2030 do khó tăng năng lực sản xuất. Cả hai gã khổng lồ Hàn Quốc đều lên kế hoạch tăng mạnh chi tiêu vốn. Điểm nhấn là các hợp đồng cung ứng dài hạn (5 năm) mà Samsung ký với khách hàng lớn về trung tâm dữ liệu, bảo đảm 60-70% công suất, cùng thỏa thuận tương tự của SK Hynix. Những hợp đồng này biến chip nhớ từ mặt hàng giao ngay thành nguồn cung chiến lược, cho phép hãng điều chỉnh giá và được kỳ vọng giúp ngành dự báo nhu cầu chính xác, giảm ảnh hưởng của các chu kỳ biến động. Dù vậy, nhà đầu tư vẫn thận trọng, theo dõi khả năng các hãng chip duy trì quyền định giá, ký thêm hợp đồng dài hạn và giữ vững biên lợi nhuận cao. Lịch sử ngành cho thấy mở rộng công suất thường dẫn đến dư cung, nhưng vai trò ngày càng tăng của chip AI, đặc biệt là bộ nhớ băng thông cao (HBM), có thể đang thay đổi mô hình này, tạo ra một "siêu chu kỳ" mới.
Kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra một làn sóng các công ty triệu đô chỉ với một nhân viên, cho phép nhà sáng lập tự mình xây dựng và vận hành doanh nghiệp ngay cả khi quy mô mở rộng. Minh chứng là Ben Broca, người đã thành lập công ty cung cấp công cụ AI cho doanh nhân, dự kiến đạt doanh thu 10 triệu USD trong năm nay với 10.000 khách hàng trả phí nhưng không có bất kỳ nhân viên nào. AI giúp ông Broca xử lý mọi việc từ email, viết mã, yêu cầu khách hàng đến đăng ký người dùng mới, cho phép ông đưa ra mọi quyết định độc lập, tránh những thỏa hiệp có thể tạo ra kết quả nửa vời. Xu hướng doanh nghiệp một người này đang ngày càng phổ biến. Phân tích của Stripe chỉ ra rằng số doanh nghiệp một người đạt doanh thu trên 1 triệu USD đã tăng gấp đôi, và trên 10 triệu USD tăng gần gấp ba trong giai đoạn 2023-2025. Chuyên gia kinh tế Ernie Tedeschi của Stripe nhận định AI đóng vai trò như một đối tác kinh doanh luôn sẵn sàng hỗ trợ, đặc biệt cho những người thiếu kinh nghiệm. Khả năng của AI trong việc đảm nhiệm các công việc hành chính và chuyên môn, như viết mã, đặc biệt thúc đẩy xu hướng này trong lĩnh vực công nghệ. Dữ liệu từ Cục Thống kê Dân số Mỹ cho thấy số hồ sơ đăng ký doanh nghiệp mới trong lĩnh vực thông tin tăng gần 45%, mạnh nhất trong các ngành, nhưng tỷ lệ doanh nghiệp có kế hoạch tuyển dụng lại giảm mạnh nhất, cho thấy sự gia tăng của mô hình một người. Tuy nhiên, việc vận hành doanh nghiệp một mình với AI cũng không ít thách thức. Chi phí sử dụng công cụ AI trả phí có thể cao, buộc ông Broca phải chuyển sang các mô hình nguồn mở. Rủi ro bị đối thủ sao chép mô hình kinh doanh cũng tăng lên đáng kể. Tác động của doanh nghiệp một người đối với thị trường lao động vẫn chưa rõ ràng; AI vừa tạo cơ hội khởi nghiệp, vừa giúp các công ty hoạt động hiệu quả với ít nhân sự hơn. Một nghiên cứu từ Trường Kinh doanh Harvard cho thấy các công ty khởi nghiệp tập trung vào AI thường sử dụng ít nhân viên hơn 25%. Ngoài ra, thị trường tuyển dụng ảm đạm, sự kiệt sức sau đại dịch và việc đánh giá lại ưu tiên cuộc sống cũng là những yếu tố thúc đẩy xu hướng này.
Báo cáo mới từ Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) tiết lộ các ngân hàng trung ương đã mua ít vàng hơn đáng kể trong quý 1 năm nay so với ước tính ban đầu, chỉ 57 tấn thay vì 244 tấn, đánh dấu quý 1 có lượng mua ròng thấp nhất trong 15 năm. Điều này gợi ý một trong những động lực tăng trưởng chính của nhu cầu vàng có thể đang suy yếu, gây lo ngại trên thị trường bởi các ngân hàng trung ương là yếu tố then chốt thúc đẩy giá vàng toàn cầu trong 4 năm qua, từng đạt kỷ lục gần 5.600 USD/oz. Giới chuyên gia cho rằng việc đo lường hoạt động mua vàng của các ngân hàng trung ương ngày càng khó khăn do thiếu số liệu minh bạch và đầy đủ. Nhiều quốc gia lớn, như Trung Quốc, có thể không công bố toàn bộ lượng vàng mua vào. Chất lượng số liệu công khai đã giảm sút từ năm 2022, khi các lệnh trừng phạt khiến nhiều nền kinh tế đang phát triển đa dạng hóa dự trữ và tiết lộ ít hơn về việc mua vàng. WGC, dù sử dụng dữ liệu từ Metals Focus và các nguồn tin thị trường, thừa nhận đây là "trò mèo vờn chuột" vì các ngân hàng trung ương có thể thay đổi mô hình mua sắm khi biết thông tin nào đang bị theo dõi. Trong nửa đầu năm nay, các ngân hàng trung ương và tổ chức chính thức khác đã mua ròng khoảng 345 tấn vàng, mức thấp nhất trong 6 tháng kể từ năm 2022. Việc điều chỉnh dữ liệu quý 1 chủ yếu do một giao dịch mua vàng trước đây được cho là của khu vực chính thức đã được phân loại lại. Một số tổ chức nhà nước, bao gồm Thổ Nhĩ Kỳ, Nga và Azerbaijan, thậm chí đã bán ròng vàng trong quý 1. Các quỹ đầu tư quốc gia ở Trung Đông cũng bán vàng để bù đắp doanh thu dầu khí sụt giảm do xung đột. Tổng nhu cầu vàng toàn cầu nửa đầu năm đạt 2.522 tấn, tăng 2%, nhưng dòng tiền chảy ra từ các quỹ ETF vàng cũng tác động tiêu cực, với 45 tấn vàng trị giá 4 tỷ USD bị bán ròng trong quý 2.
Sau chặng đường kinh tế nửa đầu năm, câu hỏi đặt ra lúc này là liệu Việt Nam có thể đạt mục tiêu tăng GDP hai con số, đồng thời vẫn kiểm soát được lạm phát và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô hay không. Đây không phải là sự lựa chọn giữa tăng trưởng hay ổn định. Vấn đề cốt lõi là lựa chọn phương thức điều hành như thế nào để đạt được cả hai mục tiêu với chi phí thấp nhất.
Sau chặng đường kinh tế nửa đầu năm, câu hỏi đặt ra lúc này là liệu Việt Nam có thể đạt mục tiêu tăng GDP hai con số, đồng thời vẫn kiểm soát được lạm phát và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô hay không. Đây không phải là sự lựa chọn giữa tăng trưởng hay ổn định. Vấn đề cốt lõi là lựa chọn phương thức điều hành như thế nào để đạt được cả hai mục tiêu với chi phí thấp nhất.