Trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng thu nộp ngân sách từ xử lý hàng hóa vi phạm do Ban Chỉ đạo 389 quốc gia chỉ đạo đạt hơn 9,6 nghìn tỷ đồng, tăng gần 50% so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, tình hình vi phạm vẫn diễn biến phức tạp, đặc biệt trên không gian mạng và các tuyến vận chuyển trọng điểm…

Theo báo cáo của Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, trong 6 tháng đầu năm 2026, công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả ghi nhận nhiều diễn biến phức tạp. Các lực lượng chức năng trên cả nước đã phát hiện, xử lý 67.937 vụ vi phạm, tăng 36,66% so với cùng kỳ năm 2025.

Đáng chú ý, mặc dù số vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm và hàng lậu giảm 51,83%, xuống còn 5.220 vụ nhưng các hành vi gian lận thương mại và gian lận thuế gia tăng mạnh với 56.994 vụ, tăng 60,06%.

Bên cạnh đó, vi phạm liên quan đến hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ cũng tăng 75,02% với 5.723 vụ được phát hiện. Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước đạt hơn 9.647,747 tỷ đồng, tăng 49,36% so với cùng kỳ. Đồng thời, các cơ quan chức năng đã khởi tố 1.676 vụ án với 2.789 đối tượng liên quan

Tại hội nghị trực tuyến toàn quốc sơ kết công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả 6 tháng đầu năm và phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026, các đại biểu cho rằng phương thức, thủ đoạn của các đối tượng ngày càng biến đổi tinh vi.

Theo đó, nổi lên là tình trạng chia nhỏ hàng hóa, tập kết tại khu vực giáp biên rồi vận chuyển qua nhiều chặng để tránh sự kiểm soát của lực lượng chức năng. Song song, việc lợi dụng hình thức quá cảnh để đưa hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ từ nước ngoài vào Việt Nam, sau đó tiếp tục xuất đi nước thứ ba cũng đang có xu hướng gia tăng.

Trên các tuyến vận chuyển trọng điểm, hoạt động vi phạm cũng bộc lộ những đặc thù riêng. Ở tuyến đường biển, các đối tượng thường lợi dụng chính sách tạm nhập tái xuất và phân luồng kiểm tra để thực hiện hành vi buôn lậu. Các thủ đoạn quen thuộc như khai sai tên hàng, mã số, xuất xứ; khai thấp trị giá để trốn thuế hoặc trà trộn hàng giả trong container hợp pháp vẫn diễn ra phổ biến.

Trong khi đó, tại tuyến hàng không, các đối tượng lại tận dụng hành lý ký gửi, xách tay và dịch vụ chuyển phát nhanh quốc tế để vận chuyển trái phép vàng, ngoại tệ, hàng hiệu giả, linh kiện điện tử và ma túy. Nhiều thủ đoạn mới đã xuất hiện như gia cố hai đáy vali, cất giấu hàng trong thiết bị điện tử, hoặc biến đổi hình thức vàng nhằm qua mặt lực lượng kiểm tra.

Đặc biệt, cùng với sự phát triển của công nghệ, không gian mạng và thương mại điện tử đang trở thành lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất.

Các đại biểu cho biết nhiều đối tượng sử dụng mạng xã hội để livestream bán hàng giả, hàng nhập lậu với quy mô lớn. Thay vì mở cửa hàng cố định, các đối tượng thuê căn hộ hoặc nhà dân làm kho chứa, giao dịch hoàn toàn trực tuyến và sử dụng tài khoản ngân hàng không chính chủ nhằm che giấu hoạt động.

Một xu hướng đáng lo ngại khác là việc lợi dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo để quảng cáo sai sự thật.

Theo đó, các đối tượng cắt ghép hình ảnh bác sĩ, chuyên gia, người nổi tiếng nhằm tạo niềm tin giả đối với các sản phẩm như thực phẩm chức năng, mỹ phẩm và thuốc chữa bệnh không chỉ gây ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng mà còn làm gia tăng khó khăn cho công tác quản lý.

“Công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả vẫn chưa thực sự bền vững. Tình trạng hàng hóa không rõ nguồn gốc, hàng giả, hàng kém chất lượng tiếp tục diễn biến phức tạp, đặc biệt trên môi trường mạng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và quyền lợi người tiêu dùng”.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác đấu tranh vẫn còn bộc lộ không ít hạn chế. Hiệu quả xử lý vi phạm tại một số địa phương chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn; năng lực của lực lượng chức năng còn chưa đồng đều, nhất là trong các lĩnh vực mới như thương mại điện tử và kinh doanh đa cấp.

Không chỉ vậy, các hành vi mua bán hóa đơn trái phép, gian lận thuế và lợi dụng hoạt động xuất nhập khẩu vẫn chưa được xử lý triệt để. Nguyên nhân chủ yếu được xác định là do việc triển khai các chỉ đạo ở một số nơi chưa nghiêm túc trong khi hiệu quả thực thi phụ thuộc vào cấp cơ sở.

Trước yêu cầu đặt ra, các đại biểu đã đề xuất nhiều giải pháp đồng bộ. Đáng chú ý là việc xây dựng cơ chế xác thực người bán trên các nền tảng thương mại điện tử, tăng cường lưu trữ và chia sẻ dữ liệu giao dịch để phục vụ công tác kiểm tra. Đồng thời, cần kiểm soát chặt chẽ các tài khoản ngân hàng, ví điện tử nhằm phát hiện kịp thời các giao dịch bất thường.

Đối với hoạt động buôn lậu qua biên giới, vùng biển, cảng biển và hàng không, các lực lượng chức năng cần nâng cao hiệu quả phối hợp, tăng cường tuần tra, kiểm soát tại địa bàn trọng điểm, đồng thời tập trung triệt phá các đường dây quy mô lớn.

Liên quan đến các hành vi gian lận thuế và vi phạm hóa đơn, chứng từ, các đại biểu đề nghị đẩy mạnh phối hợp liên ngành giữa cơ quan thuế, hải quan, ngân hàng, công an, ứng dụng công nghệ trong quản lý và chia sẻ dữ liệu nhằm nâng cao hiệu quả phát hiện, xử lý vi phạm.

Về lâu dài, các bộ, ngành và địa phương thống nhất cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý, nâng cao năng lực chuyên môn cho lực lượng thực thi, đồng thời tăng cường tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp trong phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.