Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GRDP bứt phá trong nửa cuối năm 2026, Hà Nội đang tập trung giải bài toán cốt lõi: kết nối nhu cầu thị trường với công nghệ đột phá, giúp cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) ứng dụng AI và thương mại điện tử nhằm nâng cao sức cạnh tranh và tạo ra năng lực sản xuất mới...

Tại Diễn đàn Kinh tế Thủ đô năm 2026 diễn ra ngày 31/7 với chủ đề “Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội ứng dụng AI và thương mại điện tử: Bứt phá tăng trưởng hai con số”, ông Cù Ngọc Trang, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, nhấn mạnh: "Việc ứng dụng AI và thương mại điện tử để bứt phá tăng trưởng hai con số không đơn thuần là một khẩu hiệu, mà là bài toán thực tế về năng suất, thị trường và sức cạnh tranh của từng doanh nghiệp cũng như toàn nền kinh tế Thủ đô".

CÔNG NGHỆ SẴN CÓ NHƯNG DOANH NGHIỆP VẪN LÚNG TÚNG

Báo cáo 6 tháng đầu năm 2026 ghi nhận GRDP của Hà Nội tăng 8,22% – mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây; tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 516,9 nghìn tỷ đồng, tăng 13,3%. Tuy nhiên, để cán đích mục tiêu tăng trưởng hai con số cả năm 2026, GRDP 6 tháng cuối năm bắt buộc phải đạt mức tăng đột phá 13,44%. Theo ông  Trang, thách thức lớn này không thể giải quyết bằng các động lực tăng trưởng truyền thống hay cách làm thông thường.

Định hướng chỉ đạo của Trung ương tại Hội nghị Trung ương 3 đã chỉ rõ: "Phải đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào mọi ngành kinh tế nhằm tăng năng suất lao động, kiến tạo năng lực sản xuất mới thay vì phụ thuộc vào tài nguyên hay nhân công giá rẻ".

Thực tế thị trường đang chứng kiến sự dịch chuyển cấu trúc mạnh mẽ. Người tiêu dùng Việt Nam hiện chi hơn 1.600 tỷ đồng mỗi ngày để giao dịch hơn 12 triệu sản phẩm trên các sàn thương mại điện tử. Dòng tiền và khách hàng đang chuyển dịch lên môi trường số với quy mô khổng lồ. Song song đó, AI đang tái lập cách thức vận hành của nền kinh tế toàn cầu. Theo dự báo của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), đến năm 2040, AI có thể giúp thương mại toàn cầu tăng thêm từ 34% đến 37%.

Tuy nhiên, khảo sát từ Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) lại chỉ ra một nghịch lý đáng lo ngại: 52% doanh nghiệp lớn đã chủ động ứng dụng AI, trong khi tỷ lệ này ở khối SMEs chỉ dừng ở mức 17,4%.

Đáng chú ý, ngay cả trong số các SMEs có sử dụng AI tạo sinh, chỉ khoảng 29% đưa được công nghệ này vào các hoạt động vận hành cốt lõi. Khoảng cách công nghệ nếu không sớm san bằng sẽ ngày càng nới rộng, cản trở nghiêm trọng khả năng tham gia vào các chuỗi cung ứng chất lượng cao của doanh nghiệp nhỏ.

Xét về tiềm năng nội tại, ông Trang cho biết Hà Nội sở hữu nền tảng công nghệ rất vững chắc để thu hẹp khoảng cách này. Thủ đô hiện có 221 doanh nghiệp khoa học và công nghệ, hơn 1.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và gần 11.000 doanh nghiệp công nghệ số. Chỉ số thương mại điện tử năm 2025 của thành phố đạt 74,7 điểm, tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu cả nước. Nguồn cung công nghệ dồi dào, nhu cầu thị trường rất lớn, song việc sở hữu công nghệ chưa đồng nghĩa với việc tạo ra tăng trưởng ngay lập tức.

“Điểm nghẽn thực sự hiện nằm ở khả năng kết nối một bài toán kinh doanh cụ thể với một giải pháp công nghệ phù hợp, một nguồn lực đủ mạnh và một đơn vị đồng hành dài lâu. Rất nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa khao khát chuyển đổi số nhưng lúng túng không biết bắt đầu từ đâu, đồng thời e ngại về chi phí đầu tư và rủi ro an toàn dữ liệu”, ông Trang nêu thực tế.

Ở chiều ngược lại, nhiều đơn vị cung ứng công nghệ sở hữu sản phẩm tốt nhưng lại chưa thấu hiểu trọn vẹn bài toán thực tế của khối doanh nghiệp nhỏ. Công nghệ đứng một bên và thị trường đứng một bên, điều còn thiếu chính là nhịp nối ở giữa để tạo ra sự gặp nhau hiệu quả.

THÁO GỠ "ĐIỂM NGHẼN" BẰNG 5 CHIẾN LƯỢC VÀ 4 TRỤ CỘT CỐT LÕI

Để tháo gỡ triệt để điểm nghẽn nêu trên, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội đề xuất 5 định hướng hành động chiến lược:

Thứ nhất: Xuất phát từ bài toán kinh doanh và lấy đổi mới quản trị làm nền tảng. Doanh nghiệp cần nhìn nhận thẳng thắn để xác định đúng điểm nghẽn (tồn kho, dòng tiền, chi phí bán hàng, tốc độ xử lý đơn hàng hay khả năng giữ chân khách hàng). Công nghệ không phải là "chiếc đũa thần"; nếu dữ liệu sai lệch và quy trình không đổi mới thì công nghệ khó phát huy tác dụng. Chuyển đổi thực chất đòi hỏi phải nâng cao đồng thời cả quy trình và năng lực đội ngũ.

Thứ hai: Đưa công nghệ vào sản xuất và mở rộng thị trường. Tập trung hỗ trợ thương mại hóa, đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn. Chuyển các bài toán của doanh nghiệp thành đơn đặt hàng cho viện, trường và doanh nghiệp công nghệ, dùng đầu ra của doanh nghiệp khoa học và công nghệ làm đầu vào cho nền kinh tế số.

Thứ ba: Xây dựng hệ sinh thái đồng hành toàn diện. Tạo mô hình liên kết 5 bên: Doanh nghiệp (nêu bài toán) – Đơn vị công nghệ (giải pháp) – Ngân hàng/Quỹ đầu tư (nguồn vốn) – Hiệp hội (kết nối) – Cơ quan quản lý (tháo gỡ thể chế). Đơn vị công nghệ phải đồng hành dài hạn trong đào tạo, chuẩn hóa quy trình và đánh giá hiệu quả thực tế.

Thứ tư: Khai thác tối đa cơ chế thể chế và nguồn lực ưu đãi. HĐND Thành phố đã thông qua 8 nghị quyết triển khai các chính sách ưu đãi đặc thù của Luật Thủ đô với mức hỗ trợ tới 100% chi phí. Đặc biệt, Nghị quyết 59/2026/NQ-HĐND thiết lập cơ chế voucher hỗ trợ tới 70% chi phí cho SMEs, hộ kinh doanh và làng nghề ứng dụng nền tảng số. Thành phố cũng vận động các tập đoàn cung cấp giải pháp ưu đãi/miễn phí đến hết năm 2026 và kết nối vốn từ Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ.

Thứ năm: Sự vào cuộc đồng bộ của hệ thống chính trị. Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội (HANOISME) và 126 xã, phường để tiếp nhận nhu cầu từ cơ sở. Nhu cầu được phân loại rõ ràng (chính sách, công nghệ, nguồn vốn, dữ liệu, thị trường, nhân lực) để xử lý theo tinh thần "rõ người, rõ việc".

Đồng quan điểm, GS.TS Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HANOISME, khẳng định: "Ứng dụng đúng công nghệ gắn liền với dữ liệu, quản trị và thị trường sẽ giúp SMEs tối ưu chi phí và mở rộng tệp khách hàng.

Đối với khối SMEs, mục tiêu tăng trưởng hai con số chỉ thành hiện thực khi giải quyết triệt để 4 trụ cột cốt lõi.

Thứ nhất: Đổi mới tư duy tiếp cận chính sách. Chuyển mạnh từ tư duy thụ hưởng sang năng lực chủ động tiếp cận và hấp thụ chính sách.

“Một chính sách chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi doanh nghiệp hiểu đúng, tiếp cận thuận lợi và chuyển hóa được thành năng lực sản xuất, kinh doanh cụ thể”, GS.TS. Mạc Quốc Anh nhấn mạnh.

Thứ hai: Loại bỏ các phong trào hình thức. Mọi công cụ từ phần mềm quản trị, thanh toán số, thương mại điện tử đến AI đều phải đo lường được bằng hiệu quả tăng doanh thu, tiết kiệm chi phí và bảo đảm an toàn dữ liệu.

Thứ ba: Cần nhìn nhận nguồn lực không chỉ là vốn vay ngân hàng, mà bao gồm dữ liệu, công nghệ, nhân lực chất lượng cao, mạng lưới đối tác và hệ thống phân phối.

Thứ tư: Thị trường phải là đích đến tối thượng của mọi hoạt động hỗ trợ. Công nghệ dù hiện đại đến đâu nhưng nếu không tạo ra đơn hàng và dòng tiền thì không thể đem lại hiệu quả. Việc kết nối thương mại điện tử, logistics, xuất khẩu và đơn đặt hàng từ các tập đoàn lớn là yếu tố quyết định sự bứt phá của doanh nghiệp.