Trí tuệ nhân tạo (AI), đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang mở ra "cửa sổ cơ hội" để Việt Nam bứt phá. Tuy nhiên, để chuyển hóa cơ hội thành động lực tăng trưởng mới, cần kết nối nguồn lực trong và ngoài nước, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và đưa công nghệ nhanh chóng vào thực tiễn...

Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam toàn cầu (VGIC) 2026 diễn ra sáng 29/7, tại TP. Hồ Chí Minh với chủ đề “Kỷ nguyên vươn mình của Việt Nam - Định vị quốc gia trên bản đồ công nghệ toàn cầu”. Đây là diễn đàn do Tổ chức Khoa học và Chuyên gia Việt Nam toàn cầu (AVSE Global) chủ trì tổ chức, phối hợp với Trung tâm Khởi nghiệp Sáng tạo Thành phố Hồ Chí Minh (SIHUB), Liên minh Kinh tế On-Chain Toàn cầu (GOE Alliance), Startup Vietnam Foundation (SVF) và đối tác chiến lược Ngân hàng TMCP Quân đội (MB).

LIÊN KẾT "BA NHÀ" TẠO NỀN TẢNG CHO HỆ SINH THÁI ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Phát biểu tại diễn đàn, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường cho biết Thành phố đặt mục tiêu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, tài chính và công nghệ của khu vực.

“Đây không chỉ là định hướng phát triển của TP. Hồ Chí Minh mà còn là nhiệm vụ quan trọng nhằm tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế, đóng góp vào mục tiêu xây dựng Việt Nam phát triển theo hướng phồn vinh, văn minh và hạnh phúc”, ông Cường nhấn mạnh.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, TP. Hồ Chí Minh xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực tăng trưởng chủ yếu trong giai đoạn phát triển mới, phù hợp với định hướng của Trung ương về đổi mới mô hình tăng trưởng.

Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, Thành phố đang tập trung phát triển các công nghệ nền tảng mang tính chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ bán dẫn và các công nghệ số. Việc ứng dụng các công nghệ này được kỳ vọng sẽ tạo ra mô hình tăng trưởng mới, nâng cao năng suất lao động, tăng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và cải thiện hiệu quả quản trị đô thị.

Lãnh đạo TP. Hồ Chí Minh cho biết Thành phố không chỉ hướng tới việc ứng dụng các thành tựu công nghệ của thế giới mà còn mong muốn trở thành nơi kiến tạo công nghệ mới, tạo môi trường phát triển cho các doanh nghiệp công nghệ và các doanh nghiệp kỳ lân trong tương lai.

Một trong những trọng tâm trong chiến lược của thành phố là phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thông qua mối liên kết “ba nhà” chặt chẽ, bao gồm: Nhà nước, Nhà trường (các viện nghiên cứu) và Nhà doanh nghiệp (bao gồm cả các tập đoàn và quỹ đầu tư). Sự kết hợp này được coi là nền tảng quan trọng để hoàn thiện hệ thống, tạo ra sự kết nối hiệu quả giữa chính sách, tri thức, nguồn lực tài chính và thị trường.

Đặc biệt, việc thành lập Trung tâm Tài chính quốc tế cùng với các quỹ đầu tư mạo hiểm bước đầu sẽ tạo ra một sự kết nối hữu cơ, cung cấp nguồn lực tài chính cần thiết để thúc đẩy nghiên cứu phát triển và thương mại hóa các sản phẩm sáng tạo.

KẾT NỐI NGUỒN LỰC ĐỂ ĐƯA CÔNG NGHỆ VÀO THỰC TIỄN

Chia sẻ tại diễn đàn, GS. Nguyễn Đức Khương, Chủ tịch AVSE Global, cho biết VGIC 2026 quy tụ người Việt và người gốc Việt đang sinh sống, làm việc tại hơn 15 quốc gia cùng đại diện các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và tổ chức trong nước.

Theo GS. Nguyễn Đức Khương, công nghệ là công cụ quan trọng nhưng con người mới là yếu tố quyết định. Nhiều quốc gia có thể tiếp cận công nghệ, song sự khác biệt nằm ở năng lực khai thác và sử dụng công nghệ để giải quyết các bài toán phát triển.

“AI, bán dẫn hay các công nghệ mới không thể tự tạo ra tương lai nếu thiếu khát vọng và năng lực của con người. Đây là thời điểm thuận lợi để Việt Nam bứt phá và kêu gọi xây dựng mạng lưới kết nối các nhà đổi mới sáng tạo nhằm tạo ra giá trị trong kỷ nguyên AI và bán dẫn”, GS. Nguyễn Đức Khương nhận định.

Đồng quan điểm, ông Lưu Trung Thái, Chủ tịch HĐQT Ngân hàng TMCP Quân đội (MB), cho rằng Việt Nam đang đứng trước “cửa sổ cơ hội” để tạo bước nhảy về năng suất lao động và nâng cao vị thế quốc gia thông qua khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và AI.

Theo ông Thái, thành công của đổi mới sáng tạo không chỉ được đo bằng số lượng sáng kiến hay công nghệ mới mà quan trọng hơn là khả năng tạo ra giá trị cho người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế.

“Một sáng kiến chỉ thực sự thành công khi đi hết hành trình từ phòng nghiên cứu đến cuộc sống. Muốn làm được điều đó cần những doanh nghiệp đủ năng lực công nghệ, dữ liệu, quy mô khách hàng và năng lực triển khai để công nghệ được kiểm chứng, hoàn thiện và nhanh chóng tạo ra giá trị trên diện rộng”, ông Lưu Trung Thái nói.

Theo Chủ tịch HĐQT MB, các tập đoàn lớn không chỉ là đơn vị ứng dụng công nghệ mà còn đóng vai trò kết nối giữa nghiên cứu, thị trường và nhu cầu thực tiễn, qua đó thúc đẩy thương mại hóa các sáng kiến và mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ.

Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cần sự phối hợp giữa Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp, startup và các nhà đầu tư. Trong đó, doanh nghiệp là nơi công nghệ được kiểm chứng, hoàn thiện và tạo ra giá trị cho nền kinh tế. Đồng thời, cần thu hút mạnh mẽ hơn đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học và nhân tài công nghệ cùng tham gia giải quyết các bài toán lớn của doanh nghiệp và nền kinh tế.

Trong khuôn khổ diễn đàn, AVSE Global, Liên minh Kinh tế On-Chain Toàn cầu (GOE Alliance) và Tony Blair Institute for Global Change (TBI) đã ký Tuyên bố đồng sáng lập Vietnam Innovation & Policy Labs (VIPL). Đây là sáng kiến nghiên cứu và tư vấn chính sách độc lập nhằm kết nối tri thức quốc tế với quá trình hoạch định chính sách tại Việt Nam.

Sáng kiến hướng tới xây dựng cơ chế hợp tác giữa mạng lưới chuyên gia người Việt toàn cầu, khu vực tư nhân và các tổ chức tư vấn chính sách quốc tế, góp phần hỗ trợ quá trình phát triển thể chế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.