Thương mại điện tử hiện là môi trường kinh doanh của khoảng 3 triệu hộ kinh doanh và 2 triệu cá nhân kinh doanh. Đây là nguồn lực rất lớn để đóng góp và hiện thực mục tiêu cả nước có thêm ít nhất 1 triệu doanh nghiệp mới vào năm 2030...

Trong 8 năm qua, thương mại điện tử luôn duy trì tốc độ tăng trưởng gấp khoảng 3 lần tốc độ tăng trưởng GDP, do đó, trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, đây không phải là thách thức đối với lĩnh vực này. 

"Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu kinh tế số đóng góp 30% GDP vào năm 2030, thương mại điện tử sẽ phải tăng trưởng với tốc độ còn cao hơn nữa", ông Nguyễn Bình Minh - Hội đồng tư vấn cấp cao về Thương mại điện tử - Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, nhận định tại Tọa đàm Kinh tế mùa Hè 2026 (Summer Economic Roundtable 2026), do Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy tổ chức ngày 30/7.

Trong 6 tháng đầu năm nay, thương mại điện tử Việt Nam ghi nhận tăng trưởng trên 40%, trong đó quý 1/2026 có tốc độ tăng trưởng khoảng 46% và quý 2 khoảng 41%.

Tuy nhiên, trong bối cảnh thương mại điện tử được kỳ vọng trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy kinh tế số, lĩnh vực này cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức mới.

"Chúng ta cần một quy trình đủ đơn giản để bất kỳ hộ kinh doanh nào cũng có thể chuyển đổi lên doanh nghiệp một cách nhanh chóng và thuận lợi, qua đó hiện thực hóa mục tiêu đã đặt ra".

Ông Nguyễn Bình Minh - Hội đồng tư vấn cấp cao về Thương mại điện tử - Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam

Một trong những áp lực lớn nhất là chi phí kinh doanh ngày càng gia tăng khi nhiều sàn thương mại điện tử bắt đầu điều chỉnh tăng phí nền tảng.

Bên cạnh đó, năm 2025 và 2026 có nhiều quy định pháp luật mới có hiệu lực, từ Luật Thương mại điện tử đến các nghị định hướng dẫn, song nhiều hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh gần như chưa kịp nắm bắt đầy đủ các quy định này. Ngoài ra, nhằm đáp ứng các yêu cầu pháp lý mới, các doanh nghiệp lớn và các nền tảng số cũng đang phải gánh chi phí tuân thủ cao hơn.

Vì vậy, theo ông Minh, để không làm suy giảm động lực tăng trưởng của thị trường, cần có các giải pháp giảm bớt gánh nặng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, đồng thời đẩy mạnh hướng dẫn, đào tạo để các hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh nắm rõ, thực hiện đúng các quy định mới.

Bên cạnh đó, theo đánh giá của vị chuyên gia, thương mại điện tử còn có vai trò đặc biệt quan trọng trong mục tiêu mở rộng khu vực doanh nghiệp của Việt Nam. Đến năm 2030, Chính phủ đặt mục tiêu cả nước có thêm ít nhất 1 triệu doanh nghiệp mới. Để đạt được con số này, nguồn bổ sung chủ yếu sẽ phải đến từ việc chuyển đổi các hộ và cá nhân kinh doanh thành doanh nghiệp.

Hiện Việt Nam mới có khoảng 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động. Ngay cả khi đã tính đến số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, mỗi năm vẫn cần khoảng 200.000 hộ và cá nhân kinh doanh chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp để hoàn thành mục tiêu.

Trong khi đó, thương mại điện tử hiện là môi trường kinh doanh của khoảng 3 triệu hộ kinh doanh và 2 triệu cá nhân kinh doanh. Đây là nguồn lực rất lớn cho quá trình mở rộng cộng đồng doanh nghiệp. Tuy nhiên, theo ông Minh, nếu thủ tục chuyển đổi vẫn phức tạp như hiện nay, từ việc thuê tư vấn pháp lý đến xây dựng điều lệ doanh nghiệp và hoàn thiện nhiều thủ tục hành chính, sẽ rất khó tạo động lực để các hộ kinh doanh bước lên mô hình doanh nghiệp.

"Chúng ta cần một quy trình đủ đơn giản để bất kỳ hộ kinh doanh nào cũng có thể chuyển đổi lên doanh nghiệp một cách nhanh chóng và thuận lợi, qua đó hiện thực hóa mục tiêu đã đặt ra", đại diện Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam nhấn mạnh.

Bên cạnh những thách thức từ quy định mới, AI cũng được xem là thách thức lớn tiếp theo đối với thương mại điện tử nếu thiếu các chính sách hỗ trợ phù hợp.

Thương mại điện tử hiện là môi trường kinh doanh của khoảng 3 triệu hộ kinh doanh và 2 triệu cá nhân kinh doanh. Đây là nguồn lực rất lớn cho quá trình mở rộng cộng đồng doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Bình Minh - Hội đồng tư vấn cấp cao về Thương mại điện tử - Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam

Theo ông Minh, thương mại điện tử hiện là một trong những lĩnh vực ứng dụng AI mạnh mẽ nhất. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn chưa có các hướng dẫn hay bộ tiêu chuẩn giúp doanh nghiệp khai thác AI hiệu quả và tối ưu chi phí.

Chuyên gia dự báo dự báo trong những năm tới Việt Nam có thể phải đối mặt với tình trạng "nhập siêu AI" ở quy mô lớn. Hàng triệu hộ và cá nhân kinh doanh sẽ phải sử dụng các công cụ AI phục vụ bán hàng, marketing, chăm sóc khách hàng và vận hành.

Tuy nhiên, nếu thiếu kiến thức và hướng dẫn, phần lớn sẽ phải mua và sử dụng các dịch vụ AI nước ngoài theo cách manh mún, kém hiệu quả, dẫn đến chi phí gia tăng nhưng giá trị tạo ra không tương xứng.

Trước vấn đề này, ông Minh kiến nghị: “Chúng tôi cũng mong nhận được sự hỗ trợ từ các cơ quan quản lý nhà nước, đặc biệt là Bộ Khoa học và Công nghệ, để cùng Hiệp hội Thương mại điện tử xây dựng các mô hình ứng dụng AI phù hợp, vừa hỗ trợ quá trình chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp, vừa giúp tối ưu chi phí sử dụng AI trong thời gian tới. Chỉ khi đó, thương mại điện tử mới có thể tiếp tục bứt phá, duy trì tốc độ tăng trưởng cao hơn và đóng góp vào mục tiêu đưa kinh tế số đạt 30% GDP”.