Sáng 7/7, tại Hà Nội, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã đến dự và phát biểu chỉ đạo tại Lễ kỷ niệm 50 năm thành lập Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (Vinatom), Bộ Khoa học và Công nghệ...

Phát biểu tại lễ kỷ niệm 50 năm thành lập Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (VINATOM), thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng khẳng định chặng đường 50 năm phát triển của Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (VINATOM) đã minh chứng cho tầm nhìn chiến lược của Đảng và Nhà nước khi quyết định thành lập Viện ngay từ những ngày đầu đất nước thống nhất. 

TỪ NGHIÊN CỨU ĐẾN ỨNG DỤNG, CÔNG NGHỆ HẠT NHÂN TẠO DẤU ẤN TRONG NHIỀU NGÀNH KINH TẾ 

Phó Thủ tướng nhắc lại dấu mốc lịch sử năm 1984, khi các nhà khoa học Việt Nam cùng với các chuyên gia Liên Xô với tinh thần tự lực và khát vọng cháy bỏng đã khôi phục, nâng công suất và vận hành thành công Lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt.

Từ nền tảng nền móng vững chắc này, Viện đã không ngừng phát triển, xây dựng nên một hệ thống các đơn vị nghiên cứu chuyên sâu, đạt được những thành tựu đáng được ghi nhận trong nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ hạt nhân và kỹ thuật bức xạ hiện đại.

Đến nay, những kết quả nghiên cứu của Viện đã được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, đóng góp trực tiếp vào sự phát triển kinh tế - xã hội.

Điển hình như trong lĩnh vực y tế, Viện đã làm chủ công nghệ điều chế các chủng loại đồng vị và dược chất phóng xạ phục vụ y học hạt nhân trên toàn quốc.

Lĩnh vực nông nghiệp ghi dấu ấn đậm nét với chọn tạo giống đột biến bằng kỹ thuật bức xạ mang lại giá trị kinh tế cao.

Trong lĩnh vực công nghiệp, kỹ thuật kiểm tra không phá hủy và đánh dấu phóng xạ đã phục vụ đắc lực cho các ngành kinh tế trọng điểm như dầu khí và hóa dầu, chiếu xạ khử trùng vật phẩm y tế và thanh trùng thực phẩm, trái cây phục vụ xuất khẩu các thị trường như Mỹ, Úc hay Nhật Bản.

Đồng thời, Viện đã xây dựng và vận hành Mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia, đóng vai trò nòng cốt trong việc đảm bảo an toàn bức xạ và ứng phó sự cố hạt nhân xuyên biên giới.

"Qua quá trình phát triển, từ thực tiễn ứng dụng và nghiên cứu, Viện đã xây dựng được một đội ngũ chuyên gia đầu ngành và nền tảng tri thức vững vàng, sẵn sàng đảm nhận các nhiệm vụ chiến lược tầm vóc quốc gia," Phó Thủ tướng nhấn mạnh. "Viện đã trở thành trung tâm khoa học hạt nhân nòng cốt, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp phát triển đất nước và khẳng định được vị thế vững chắc trong mắt bạn bè quốc tế."

SÁU NHIỆM VỤ TRỌNG TÂM PHÁT TRIỂN NGÀNH NĂNG LƯỢNG NGUYÊN TỬ VIỆT NAM

Trong bối cảnh Việt Nam xác định năng lượng hạt nhân có vai trò quan trọng đối với bảo đảm an ninh năng lượng và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, Chính phủ đang đẩy nhanh việc chuẩn bị triển khai Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Dự án Trung tâm Nghiên cứu khoa học và công nghệ hạt nhân tại Đồng Nai. Phó Thủ tướng nhấn mạnh đây đều là những dự án quy mô lớn, có ý nghĩa chiến lược, đòi hỏi VINATOM tập trung nguồn lực nghiên cứu và triển khai.

Theo đó, Phó Thủ tướng đề nghị Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam tập trung thực hiện tốt 6 nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, khẩn trương nghiên cứu, kiện toàn mô hình tổ chức của Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới theo đúng chỉ đạo của Bộ Chính trị, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. 

Bên cạnh đó, phấn đấu thực hiện mục tiêu đến năm 2035 theo Chiến lược phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050, phát triển Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam trở thành tổ chức dẫn dắt, giữ vai trò nòng cốt trong nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, hỗ trợ kỹ thuật, xử lý sự cố; hợp tác và hỗ trợ doanh nghiệp trong tiếp thu, làm chủ, tiến tới tự chủ công nghệ. 

Đồng thời, nâng cao năng lực đào tạo cho Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam đáp ứng vai trò trung tâm đào tạo, bồi dưỡng nhân lực chất lượng cao cho quốc gia trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử.

Thứ hai, tập trung tối đa nguồn lực triển khai Dự án Trung tâm Nghiên cứu khoa học công nghệ hạt nhân tại Đồng Nai. Đây là dự án trong lĩnh vực khoa học và công nghệ có quy mô lớn nhất từ trước đến nay.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu dự án cần phải được xây dựng và vận hành bảo đảm đúng tiến độ theo chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và theo Kết luận của Bộ Chính trị. Phấn đấu hoàn thành và đưa nơi đây trở thành đầu tàu về nghiên cứu, phát triển công nghệ và đào tạo nhân lực cho lĩnh vực năng lượng nguyên tử trong những năm tới.

Thứ ba, chủ động tham gia phục vụ Chương trình điện hạt nhân của nước ta và phát triển công nghệ phục vụ ngành công nghiệp năng lượng nguyên tử.

Thứ tư, trên cơ sở các chính sách của Nhà nước về thu hút tài năng, Viện cần chủ động cụ thể hóa thành lộ trình đào tạo chuyên sâu để chuẩn bị sẵn sàng nhân lực vận hành Trung tâm Nghiên cứu khoa học công nghệ hạt nhân và các dự án điện hạt nhân tương lai.

Đồng thời, phối hợp đề xuất các cơ chế vận dụng đặc thù về đãi ngộ và môi trường làm việc để trọng dụng hiệu quả các nhà khoa học trẻ xuất sắc và thu hút chuyên gia quốc tế tham gia vào các hướng nghiên cứu chiến lược.

Thứ năm, đẩy mạnh ứng dụng năng lượng nguyên tử vào đời sống. Tiếp tục đưa các thành tựu khoa học hạt nhân phục vụ cho y tế, nông nghiệp, công nghiệp, môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu; nghiên cứu hoàn thiện công nghệ chế biến sâu đất hiếm, titan. Đặc biệt, cần tiếp tục hoàn thiện và vận hành hiệu quả Mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho người dân. 

Thứ sáu, chủ động hội nhập và mở rộng hợp tác quốc tế sâu rộng, khai thác hiệu quả các dự án hợp tác kỹ thuật với Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) và các khuôn khổ hợp tác đa phương và song phương để nâng cao toàn diện tiềm lực khoa học và công nghệ hạt nhân quốc gia. Tiếp tục là đối tác tin cậy và trách nhiệm trong cộng đồng hạt nhân thế giới.

"Với truyền thống 50 năm vẻ vang và đội ngũ cán bộ giàu tâm huyết, tôi tin tưởng rằng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy vai trò tiên phong, hoàn thành xuất sắc sứ mệnh được Đảng và Nhà nước giao trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc," Phó Thủ tướng chia sẻ.

Nhân dịp này, thay mặt Chính phủ Việt Nam, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cũng bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) cùng các đối tác như Liên bang Nga, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ và nhiều quốc gia, tổ chức quốc tế khác đã luôn đồng hành, hỗ trợ Việt Nam trong quá trình thúc đẩy nghiên cứu, phát triển và ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình.